حجتالاسلام مجتبی تقی زاده از مبلّغین شهرستان آمل، در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در ساری به تبیین ابعاد کمتر شنیدهشده حماسه کربلا از منظر روان شناسی معناجو پرداخت و با استناد به شواهد تاریخی و روایی، نشان داد که چگونه آموزه های کربلا می تواند پاسخگوی نیازهای عمیق روحی انسان معاصر باشد.
وی افزود: در عصری که فقدان معنا به عنوان یکی از ریشهایترین بحرانهای روانی انسان مدرن شناسایی شده، حماسه عاشورا تنها یک مراسم سوگواری تاریخی نیست؛ بلکه برای بازسازی معنا، تابآوری و مقاومت در برابر پوچیهای زندگی معاصر، دانشگاهی زنده و پویاست.
کارشناس دینی با نگاهی میان رشتهای به تبیین ابعاد کمترشنیده شده حماسه کربلا از منظر روان شناسی معناجو و فلسفهی وجودی پرداخت.
وی گفت: در روانشناسی امروز، بسیاری از بیماران سال ها دارو مصرف می کنند و روان درمانی می بینند، اما همچنان، یک «تهی انگاری» عمیق، در دل دارند. این همان خلأ معنوی است که ویکتور فرانکل، روانشناس برجسته، از آن به عنوان نیاز به معنا یاد میکند و معتقد است: «مسئلهی آنها بیماری روانی نیست؛ بی معنایی است.»
حجتالاسلام تقی زاده با اشاره به این نظریه تأکید کرد: عاشورا پاسخگوی این نیاز بنیادین انسان است. کربلا مدرسهای است برای بازسازی معنا در زندگی انسان سردرگم امروز.
مبلّغ شهرستان آمل یادآور شد: وقتی نوجوانی مثل قاسم بن حسن (ع) می گوید: مرگ در راه تو (خدا) شیرینتر از عسل است، در واقع دارد نشان میدهد که معنایی فراتر از ترس و مرگ یافته است. این معنای متعالی است که مرگ را تبدیل به شکوفایی میکند.
وی تأکید کرد: روانشناسی امروز به این نتیجه رسیده که معنا، مسکن موقت نیست، بلکه ریشه درمان است و کربلا دقیقاً جایی است که انسان ریشهی وجود خود را مییابد؛ جایی که میفهمد برای چه زنده است و برای چه می میرد.
کارشناس امور دینی با اشاره به نقش بانوی قهرمان کربلا، حضرت زینب (س)، به عنوان الگوی تابآوری و معناسازی در اوج مصیبت می گوید: وقتی زینب کبری (س) در اوج داغ و ویرانی، پس از شهادت برادر و اسارت، می فرماید: «ما رَأَیتُ إلّا جَمیلاً»، در حال ارائه یک الگوی کامل روانشناختی است. این سخن به ما می آموزد که معنا می تواند حتی رنج را تحملپذیر و حتی زیبا کند. این نگاه، فراتر از تسلیم است؛ نگاهی فعال و سازنده به مصیبت است.
حجتالاسلام تقی زاده در ادامه، با استناد به روایات، به بررسی ابعاد شخصیتی حضرت زینب (س) پرداخت. وی به حدیثی از امام سجاد (ع) اشاره کرد که فرمودند: «إنَّ عَمَّتی زَینَبَ مَعَ تِلک المَصائبَ و المِحَنِ النّازِلَةِ بِها فی طَرِیقِنا إلَی الشّامِ ما تَرَکتْ تَهَجُّدَها لِلَیلَة؛ عمهام زینب با وجود همه مصیبتها و رنجهایی که در مسیرمان به شام به او روی آورد، حتی یک شب نماز شب را ترک نکرد.»
به گفته وی، این روایت نشاندهنده مرکزیت خداوند در نگاه ایشان است. حتی در سختترین شرایط، ارتباط با خدا و عبادت، ستون اصلی تابآوری و معنادهی به رنج هاست. این، پاسخی عملی به روانشناسی مثبتنگر امروز است که بر اهمیت امید و معنویت در مقابله با بحرانها تأکید دارد.
مبلّغ شهرستان آمل به لقب عالمةٌ غیرُ معلَّمةٍ (دانشمندی که نزد کسی نیاموخته) برای حضرت زینب(س) از زبان امام سجاد(ع) اشاره کرد و افزود: این عبارت نشان میدهد که منبع علم ایشان، ولایت و ارتباط مستقیم با خداوند بوده است. در روانشناسی امروز، از هوش معنوی صحبت میشود. زینب (س) تجسم عینی این هوش معنوی متعالی است. کسی که بدون معلم معمولی، به درکی ژرف از حقایق هستی و رسالت خویش دست یافته و در بحرانیترین لحظات، به جای فروپاشی، به معلّم و مفّهم امت تبدیل میشود.»
حجتالاسلام تقی زاده در بخش دیگری از سخنان خود، حماسه عاشورا را فرصتی برای بازگرداندن معنا به زندگی دانسته، تأکید کرد: محرم را فقط با اشک نگذرانیم. بیاییم از این مدرسه، معنا را دوباره به زندگی، خانواده، کار، فرزندان و حتی رنجهایمان بازگردانیم. عاشورا به ما میآموزد که رنج، بخشی از زندگی است، اما این ما هستیم که با نگاه معنوی میتوانیم آن را تبدیل به موتور پیشرفت و تعالی کنیم، نه عاملی برای انفعال و ناامیدی.
وی با اشاره به سایر شخصیت های کربلا مانند حضرت امالبنین (س) و حضرت زهرا (س)، خاطرنشان کرد: شناخت این الگوها تنها یک کار تاریخی نیست، بلکه یک ضرورت روانشناختی و اجتماعی برای جامعهی امروز است تا در مواجهه با چالشهای پیچیده، از سرمشقهایی تابآور و معنابخش بهره ببرد. به گفتهی او، خطبههای حضرت زینب(س) در کوفه و شام، تنها افشاگری سیاسی نبود، بلکه یک درمانگری معنوی برای امتی بود که هویت و معنا را از دست داده بود.
کارشناس دینی تصریح کرد: پیوند حوزه های سنتی معرفت دینی با دانشهای جدید مانند روانشناسی، می تواند گنجینه های ناشناختهای مانند عاشورا را به مثابه منبعی همیشه جاری برای پاسخ به دغدغههای عمیق بشر امروز معرفی کند.
نظر شما